Lees meer

De visserij is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse cultuur. En daar mogen we met zijn allen best trots op zijn. De vissector brengt niet alleen een breed palet aan producten aan vis, schaal- en schelpdieren voort dat culinair wordt gewaardeerd, maar ook vanuit het oogpunt van gezondheid van groot belang is.

Vissers, overheid en natuurorganisaties hebben de gezamenlijke ambitie
om de schouders te zetten onder een duurzame visserij.

Advies: 2x per week vis!

Onderzoek toont aan dat in Nederland gemiddeld slechts één maal in de 3 weken vis wordt gegeten. Het huidige consumptiepatroon staat in schril contrast met de aanbevolen hoeveelheid door de Gezondheidsraad van twee maal per week (waarvan tenminste één maal bij voorkeur vette vis). Ter vergelijking: onze Oosterburen eten meer dan het dubbele aan vis per jaar en de Spanjaarden zelfs zeven keer zoveel als de Nederlanders.

Verse omega 3
Vis is er in allerlei soorten. Groot en klein, mager of vet. Magere vis past eigenlijk altijd in ieders dieet, zeker als je wat meer op het vetgehalte in je voeding let. Vette vis is daarentegen juist extra gezond door de onverzadigde omega 3 vetten EPA en DHA die daarin zitten. Gezonde vetten die de kans op hart- en vaatziekten verminderen en ook nog eens helpen het cholesterolgehalte te laten dalen. Ook zijn er aanwijzingen dat omega 3 visvetten het risico op dementie en andere hersenaandoeningen verkleinen. Naast deze vetten heeft vis diverse waardevolle voedingsstoffen in zich zoals eiwitten van hoge kwaliteit, jodium, vitamines en mineralen.

Visstand: Is er nog wel voldoende vis in onze zeeën?

Tientallen organisaties in de hele wereld zijn dagelijks bezig met het bijhouden van de visstanden, het controleren van wateren en van havens, het meten van vissen en het opsporen van illegale vissers.

Overbevissing is wereldwijd gezien desondanks een probleem. Er bestaan echter grote verschillen in vissoorten en gebieden  waar deze soorten zich bevinden. In een aantal gevallen is sprake van een zorgwekkende situatie. Slechts 3% van alle aanvankelijk aanwezige vissoorten is daadwerkelijk uitgestorven.

Maar er zijn gelukkig nog veel soorten in groten getale aanwezig. Voor de Nederlandse visserij worden – dit gebeurt op basis van jaarlijkse onderzoeken door biologen – naar de beschikbare hoeveelheden in Europees verband de toegestane vangsten bepaald. De Noordzeevisserij vindt plaats binnen strenge regelgeving en vangstquota (totale hoeveelheid vis die in een jaar mag worden gevangen) waar even strenge controles op plaats vinden. Alle aangevoerde vis in Nederland is dus binnen toegestane kaders gevangen. Dat maakt Noordzeevis een verantwoord product dat de consument met goed geweten kan eten.

De vraag is niet óf er sprake van duurzame vis moet zijn, maar in welk tempo.

Kweekvis: En hoe zit het dan met kweekvis?

Om in de toekomst aan de vraag naar vis te kunnen blijven voldoen is kweekvis onontbeerlijk. Weet u dat bijna de helft van alle vis die op de markt wordt gebracht inmiddels al bestaat uit kweekvis? De andere helft is wild gevangen.

Het kweken van vis is wereldwijd de snelst groeiende voedselproducerende bedrijfstak. Ook in Nederland heeft de visteelt oftewel aquacultuur zijn intrede gedaan en betreft een bescheiden groeiende en innoverende sector. Vooral vissoorten als paling, tilapia en meerval worden hier gekweekt.

Aanvankelijk waren meerdere wild gevangen vissen nodig als voer voor een kweekvis. Dit probleem is inmiddels sterk teruggebracht, vooral door het gebruik van een groot deel plantaardige olie ten opzichte van het vereiste deel visolie. Daarnaast zijn er ook vissoorten die alleen plantaardig voedsel eten; de ontwikkelingen op het gebied van voersamenstellingen voor vissen gaan snel.

Kritische geluiden: Waarom kritische geluiden van natuur- en belangenorganisaties?

Niets blijft bij het oude. Het leven in de Noordzee is ook niet meer zoals het vroeger was. Al sinds jaren maakt de mens intensief gebruik van dit natuurgebied, voor o.a. scheepvaart, olie- en gaswinning, zandwinning, bekabelingen voor telefonie en visserij. Er komen steeds meer nieuwe activiteiten bij, denk aan windmolenparken. Politici, biologen, milieuorganisaties en vissers zijn het erover eens dat geen onnodige schade aan het milieu, de natuur of de visstanden moet worden toegebracht. De vissers betreuren het daarom dat de wijzende vinger soms wel heel eenvoudig hun kant opwijst.

Noodzaak
In het verleden hebben natuurorganisaties terecht de vinger gelegd op de noodzaak als vissector op een maatschappelijk verantwoorde manier te ondernemen. Het besef daartoe is inmiddels bij iedereen aanwezig. De vissers, de overheid en de natuurorganisaties hebben de gezamenlijke ambitie om de schouders te zetten onder een duurzame visserij. Deze samenwerking is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst.

Ongewenste bijvangst
Een punt dat aandacht verdient, is het voorkomen van ongewenste bijvangsten. De Nederlandse vissers zoeken voortdurend naar aanpassingen in de vismethoden, zoals het gebruik van andere netten, het plaatsen van ontsnappingsluiken in de visnetten voor niet gewenstevissoorten en het nog sneller weer levend overboord zetten van onbedoelde vangsten.

Nieuwe technieken
De Nederlandse visserij richt zich in belangrijke mate op de vangst van tong en schol. Deze platvissen liggen op de zeebodem. Om deze te kunnen vangen, wordt gebruik gemaakt van over de bodem slepende netten (boomkor). Er worden diverse nieuwe technieken gebruikt om deze vissoorten te vangen zonder daarmee de zeebodem te beschadigen en andere bodemdieren schade toe te brengen. Dit vraagt om veel onderzoeken, investeringen, testen en daarmee veel tijd. De vissers zijn echter zeer positief over de mogelijkheden met veel lichtere visnetten en andere vistechnieken.

Duurzaam gevangen vis: Wat betekent duurzaam?

Gebruik van het woord duurzaamheid is de laatste jaren een trend. Duurzame (of verantwoorde) vis voldoet aan drie belangrijke normen:

1. De hoeveelheid van een vissoort moet op orde zijn, zodat de vis zich door voortplanting in stand kan houden;
2. De vangstmethode moet het milieu zoveel mogelijk ontzien;
3. De vistechniek moet zo gericht mogelijk kunnen vissen met zo min mogelijk ongewenste bijvangst in de netten.

Kort gezegd draait het bij duurzaamheid om drie pijlers: people (mensen), planet (planeet) en profit (opbrengst) (de drie ‘p’s’). Deze drie p’s betekenen in feite dat we onze planeet zo beheren dat onze kleinkinderen er gezond en veilig op kunnen leven.

Of anders gezegd: ondernemen met een langetermijnvisie waarin oog is voor de werknemers én de maatschappij, het behalen van winst over een langere periode én het zo min mogelijk belasten van het milieu. Voor de Nederlandse vissector ligt de belangrijkste uitdaging in het zoeken naar een balans tussen het verdienen van een goed belegde boterham aan het verkopen van vis enerzijds en anderzijds een zorgvuldig beheer van de visbestanden zodat er voor de komende generaties ook nog vis genoeg is. De vissector beseft heel goed dat sprake moet zijn van het aanbod van ‘verantwoorde vis’. Op het gebied van dit maatschappelijk verantwoord ondernemen vinden de laatste jaren tal van activiteiten plaats.

Hoe kan ik bijdragen aan duurzame vis?
Door vissoorten die in de Nederlandse winkels liggen niet te kopen, bereikt u in de regel een tegenovergesteld effect. De Nederlandse vissector staat bol van de initiatieven om verder te verduurzamen: brandstofbesparing, nieuwe vistechnieken, andere netten, onderzoeken (vaak samen met biologen) naar visbestanden, verbetertechnieken, andere soorten vis aanbieden. Dit vraagt veelal om grote investeringen en tijd. Als hun vis niet meer wordt verkocht, ontneemt dit de mensen de financiële mogelijkheden om noodzakelijke maatregelen te nemen die juist ten goede komen aan een goed beheer van onze visbestanden. ‘Tijdens de verbouwing zijn we dus gewoon geopend’.

MSC-keurmerk: Waaraan kan ik zien dat vis verantwoord gevangen is?

Er zijn inmiddels tal van keurmerken voor voedingsmiddelen die de claim duurzaamheid in zich hebben. Een relatief jong internationaal keurmerk is het Marine Stewardship Council ofwel MSC-keurmerk. Producten met dit logo voldoen aan een aantal zeer strenge eisen op het gebied van duurzaamheid. Om dit keurmerk te verkrijgen moet een ondernemer een zeer lang beoordelingstraject doorlopen. Wereldwijd is inmiddels nog slechts 6% van alle voor menselijke consumptie gevangen vis gecertificeerd.

Het MSC-keurmerk betreft weliswaar een uitstekend onafhankelijk initiatief, maar het is nog lang niet voor elke visleverancier weggelegd. Het is daarom niet reëel
om als consument alleen te vragen naar MSC-gecertificeerde vis. Het MSC-keurmerk wordt door de organisatie MSC alleen toegekend aan wild gevangen vis. Voor kweekvis kan dit label niet worden aangevraagd. Er is weliswaar kweekvis verkrijgbaar, voorzien van een keurmerk, bijvoorbeeld de in Nederland gekweekte tilapia met ‘Milieukeur’.